KO‘KRAK DEVORI TUG‘MA VA ORTTIRILGAN NUQSONLARIDA OPERATSIYALARKirishKo‘krak devori organizmning muhim anatomik tuzilmalaridan biri bo‘lib, yurak, o‘pka va yirik qon tomirlarni himoya qiladi. Ko‘krak devorining tug‘ma yoki orttirilgan nuqsonlari nafas olish, qon aylanish va organizmning umumiy faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bunday holatlarni davolashda jarrohlik operatsiyalari muhim o‘rin tutadi.Ko‘krak devorining klinik anatomiyasiKo‘krak devori quyidagi tuzilmalardan tashkil topgan:Teri va teri osti yog‘ qavatiKo‘krak mushaklariQovurg‘alarQovurg‘alararo mushaklarTo‘sh suyagi (sternum)Ko‘krak umurtqalariUshbu tuzilmalar ko‘krak qafasining mustahkamligini ta’minlaydi va ichki a’zolarni himoya qiladi.Tug‘ma nuqsonlar1. Voronkasimon ko‘krak qafasi (Pectus Excavatum)Bu eng ko‘p uchraydigan tug‘ma nuqson bo‘lib, to‘sh suyagi va qovurg‘alarning ichkariga botishi bilan tavsiflanadi.Klinik belgilari:Nafas qisishiTez charchashYurak urishining tezlashishiKosmetik nuqsonOperativ davolashNuss operatsiyasiMinimal invaziv usul hisoblanadi.Bosqichlari:Ko‘krak qafasining ikki tomonidan kichik kesma qilinadi.Metall plastina kiritiladi.Plastina aylantirilib, botgan to‘sh suyagi ko‘tariladi.2–4 yil davomida qoldiriladi.Ravitch operatsiyasiDeformatsiyalangan tog‘aylar olib tashlanadi.To‘sh suyagi to‘g‘rilanadi.Metall fiksator o‘rnatiladi.2. Kilsimon ko‘krak qafasi (Pectus Carinatum)To‘sh suyagining oldinga chiqib turishi bilan xarakterlanadi.Klinik belgilariKosmetik nuqsonPsixologik noqulaylikBa’zida nafas olish qiyinlashishiOperativ davolashDeformatsiyalangan qovurg‘a tog‘aylari rezeksiyasiSternum osteotomiyasiKo‘krak qafasini qayta shakllantirish3. Poland sindromiBir tomonlama katta ko‘krak mushagining rivojlanmasligi bilan tavsiflanadi.DavolashRekonstruktiv operatsiyalarMushak transplantatsiyasiSilikon implantlar qo‘llashOrttirilgan nuqsonlar1. Travmatik nuqsonlarKo‘krak qafasi jarohatlaridan keyin yuzaga keladi.Sabablari:Yo‘l-transport hodisalariO‘qotar qurol jarohatlariPichoq yaralariIshlab chiqarish jarohatlariOperativ davolashJarohatga birlamchi jarrohlik ishlovi berishQon ketishini to‘xtatishOsteosintezTorakoplastika2. O‘smalardan keyingi nuqsonlarKo‘krak devori o‘smalari olib tashlangandan so‘ng katta nuqsonlar hosil bo‘lishi mumkin.Operativ davolashKo‘krak devorini rekonstruksiya qilishQo‘llaniladi:Titan plastinalarPolipropilen to‘rlarMushak-pay flaplariKo‘pincha:Katta ko‘krak mushagiKeng orqa mushagiTo‘g‘ri qorin mushagi flaplari ishlatiladi.3. Yiringli-yallig‘lanish kasalliklaridan keyingi nuqsonlarMasalan:OsteomiyelitMediastinitNekrotik jarayonlarOperativ davolashNekrotik to‘qimalarni olib tashlashDrenajlashRekonstruktiv plastik operatsiyalarKo‘krak devorini rekonstruksiya qilish usullariMahalliy to‘qimalar bilan plastikaNuqson yaqinidagi teri va mushaklardan foydalaniladi.Afzalliklari:Qon ta’minoti yaxshiOperatsiya nisbatan soddaMushak flaplari yordamida plastikaKo‘pincha ishlatiladigan flaplar:Musculus pectoralis majorMusculus latissimus dorsiMusculus rectus abdominisSintetik materiallar yordamida plastikaQo‘llaniladigan materiallar:Polipropilen to‘rTitan plastinaKompozit implantlarAfzalliklari:Mustahkamlik beradiKatta nuqsonlarni yopishga imkon yaratadiOperatsiyalardan keyingi asoratlarQon ketishInfeksiyaPnevmotoraksGemotoraksImplant siljishiKo‘krak devori deformatsiyasining qaytalanishiNafas yetishmovchiligiOperatsiyadan keyingi parvarishNafas mashqlariOg‘riqsizlantirishAntibiotikoterapiyaFizioterapiyaRentgenologik nazoratReabilitatsiyaXulosaKo‘krak devorining tug‘ma va orttirilgan nuqsonlari bemorning hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi. Zamonaviy jarrohlik usullari, jumladan Nuss va Ravitch operatsiyalari, rekonstruktiv-plastik amaliyotlar hamda sintetik implantlardan foydalanish orqali ko‘krak qafasining anatomik va funksional holatini tiklash mumkin. Erta tashxis va o‘z vaqtida jarrohlik davolash yaxshi natijalar olishga imkon beradi.