Nazariy badiiy tahlil adabiyotshunoslikda asarning mazmun va shaklini chuqur o‘rganishni nazarda tutadi. Bu tahlil usulida asarning janri, stili, siymolar, va mavzular o‘rganiladi. O‘zbek adabiyotida nazariy badiiy tahlil usullari Fuzuliy, Navoiy kabi klassiklar asarlarida qo‘llanilgan